Zanim wykształci się styl romański czyli pierwszy, uniwersalny styl obejmujący całą Europę nastąpi renesans idei antyku. Przejawi się w tzw. Renesansie Karolińskim, a później Renesansie Ottońskim. Imperium Karolińskie i Cesarstwo Ottońskie będą udaną próbą odbudowy Cesarstwa Zachodniego.
Karol Wielki sprawił, że nastąpiło Odnowienie Cesarstwa Rzymskiego (Renovatio Imperi Romani > Święte Cesarstwo Rzymskie). Koronowany na cesarza (AD 800) czerpał z dziedzictwa czasów Konstantyna Wielkiego (1 połowa IV wieku) i jego chrześcijańskich następców. Sztuka nawiązywała do form antycznych.
Renesans Ottoński obejmuje okres panowania dynastii ottońskiej (919-1024) na terenie cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, odrodzenie Cesarstwa Zachodniego. W zetknięciu z tradycją miejscową i bizantyjską formy zapożyczone z antyku ulegają artystycznemu przetworzeniu. Głównymi ośrodkami są Hildesheim (kościół św. Michała), Reichenau, Kolonia. Ottonowi III przyświecała idea Europy z jednym cesarzem reprezentującym władców poszczególnych państw.
Sztuka karolińska i ottońska dokonały syntezy dziedzictwa artystycznego. Wypracowano wzorce, które rozwinie sztuka romańska i gotycka.
