Rzemiosło artystyczne Karolingów

W okresie panowania Karola Wielkiego nastąpił rozwój rzemiosła artystycznego. Rozwijało się złotnictwo, jubilerstwo, introligatorstwo, kowalstwo i stolarstwo artystyczne, snycerstwo, płatnerstwo i mieczownictwo, pojawiały się pierwsze witraże.
Wytwarzano kunsztownie zdobione przedmioty liturgiczne (krzyże, relikwiarze, kielichy), przedmioty codziennego użytku (biżuteria, naczynia, pojemniki, skrzynie, kasety, lustra itp) broń (miecze, zbroje) wzbogacano detale architektoniczne (balustrady, drzwi, portale).

Ewangeliarz z Lorsch | 810

Ewangeliarz z Lorsch (łac. Codex Aureus Laureshamensis), zwany również Złotym Kodeksem z Lorsch – średniowieczna bogato iluminowana księga liturgiczna powstała w ok. 810 r. na dworze Karola Wielkiego. Początkowo znajdowała się w zbiorach biblioteki klasztoru w Lorsch, od XVI wieku należała do kolekcji Bibliotheca Palatina. Obecnie ewangeliarz z Lorsch jest podzielony na części, które znajdują się w Bibliotece Watykańskiej oraz Muzeach Watykańskich w Rzymie, w Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie oraz w bibliotece Batthyaneum w Alba Julia w Rumunii.

Okładka ewangeliarza została wykonana z modnej w tamtym czasie kości słoniowej. 

Sztuka pierwszych chrześcijan

Sztuka pierwszych chrześcijan, powstająca w basenie Morza Śródziemnego [ II do VII wieku n.e. lub ok. 220-395 r. n.e. ]
Wiele elementów i sposobów przedstawiania postaci zostało zaczerpniętych ze sztuki rzymskiej mimo, że była sztuką pogańską i podejmowała odmienne tematy.
Pierwsze malowidła katakumbowe oparte były na tzw. stylu linearnym.

Styl ten polegał na tym, że sklepienia i ściany malowano jasnymi kolorami i dzielono liniami tworzącymi siatkę. Wewnątrz powstałych w ten sposób powierzchni umieszczano pojedyncze przedstawienia. Najstarsze przykłady takich malowideł odnaleźć można w katakumbach Domitilli: cubiculum Dobrego Pasterza (pierwsze dziesięciolecie III wieku); w katakumbach Kaliksta: krypty Lucyny (20. III w.), kaplice Sakramentów (ok. połowy III w.). 

Przesłanie jakie płynie z malowideł katakumbowych jest dla różnych miejsc dość podobne. Najczęściej jest to prośba o ratunek przed grzechami, uwielbienie dla Boga, czy też obietnica zbawienia.

Korzystanie przez pierwszych chrześcijan z warsztatu rzymskiej sztuki pogańskiej powodowało, że próbowano przy pomocy starych środków przedstawiać nowe treści religijne. Bardzo często nawiązywano do różnych przekazów biblijnych, jak chociażby:

• historia Mojżesz który wyprowadziwszy lud z niewoli egipskiej uderza w skałę laską i wydobywa z niej życiodajną wodę, 
• historia Noego, który ratuje siebie, rodzinę i zwierzęta przed wodami potopu, 
• historia Jonasza uwięzionego we wnętrzu ryby, 
• ofiara jaką składa Abraham – oddając Bogu swojego jednorodzonego syna , 
• chrzest i cuda Jezusa, 
• ostatnia wieczerza itd. 

Artyści tworzący w katakumbach wymienione przedstawienia biblijne, korzystali często z elementów i tematów bukolicznych takich jak: pory roku, pasterze, pejzaże, amorki, kwiaty itp. Chciano tym ukazać, że chrześcijanin żyjący pośród tego świata, wychwala Boga za to że może go wielbić za wszelakie dary jakie Stwórca mu zsyła.

W III wieku twórcy malarstwa katakumbowego w sposób szczególny odwołują się do symboliki. Korzystając z rzymskiej tradycji pogańskiej np. pory roku oznaczały przemijalność ludzkiego życia. Natomiast symbolika dotycząca tematyki chrześcijańskiej była szczególnie obfita np. ryba oznaczała Chrystusa, światło kaganka – oświeconych w wierze, krzyż – mękę Pańską i narzędzie zbawienia ludzi, orant czyli człowiek ze wzniesionymi rękami w geście modlitwy oznaczał pobożność. Podobnie odwoływano się do scen starotestamentalnych gdzie chociażby Jonasz był figurą zmartwychwstałego Chrystusa.

źródła:
Sztuka ukryta pod ziemią – katakumby, dr Mariusz Szajda, recenzent: prof. Ryszard Tokarczyk
arte folie - Sztuka wczesnochrześcijańska